Fokelien Faber zag er jonger uit dan de 82 lentes die zij telde. Ze was mede-oprichter van de Kunstacademie Haarlem en energiek, eigenzinnig, scherp, kritisch, geestig. Absoluut geen grijze muis. Fokelien was niet bang uitgevallen en smeet menige knuppel in een hoenderhok. Vrijdagavond 30 mei overleed Fokelien Faber in het AMC te Amsterdam.

De 'grote studentenexpo' die afgelopen weekend te zien was in de academie aan de Kleine Houtweg heeft Fokelien Faber niet meer kunnen bezichtigen. Tijdens een bezoek aan de sportschool vrijdagmiddag kreeg ze een hersenbloeding en raakte in coma. Omringd door naasten verruilde Fokelien in de late avond het tijdelijke voor het eeuwige. Dit plotselinge heengaan was een wens die ze altijd al koesterde, weet Pieter Berkhout – die met Fokelien de Kunstacademie Haarlem oprichtte en jarenlang een relatie met haar had. Als docent was Faber tot op het laatst aan de academie verbonden, als beeldend kunstenaar deed ze jaarlijks mee aan de Kunstlijn.

Bezoekers aan de studentententoonstelling konden zaterdag en zondag in de – op de begane grond gelegen - toonzaal een moment stilstaan bij het verscheiden van Fokelien. Op de tafel een brandend kaarsje met daarnaast een boek waar een boodschap in kon worden geschreven. Dat leverde hartverwarmende teksten op. "Wat ben ik blij en trots dat ik afgelopen jaar zoveel van je heb mogen leren. Ik keek zo uit naar nog veel meer lessen. Zo vol passie en energie kon jij ons over kunst vertellen. Ik zal mijn werk altijd met jouw kritische oog blijven beoordelen. 'Wat zou Fokelien nu zeggen?" noteerde woensdagochtendstudent Rosanne. Student Maria van Orsouw schreef: "Ongelooflijk levendig, vrolijk inspirerend, voorbeeldig, dank voor alles – ongelooflijk dat je er niet meer bent".

Boven – bij de trap naar de derde verdieping – hing een waaier van zo'n twintig knipselkunstwerken in zwartwit, resultaat van een groepsopdracht onder leiding van docent Fokelien. Geknipte portretten waarbij de studenten vooral moesten denken in vlekken en vlakken (licht en donker, contrasten) en dat op creatieve wijze vormgeven. Een onverwacht saluut.

Fokelien en Pieter in 1995 (foto: Fotopersburo De Boer)

Kunstacademie Haarlem-directeur Pieter Berkhout had lange tijd een stormachtige relatie met Fokelien. "Ze was mijn maatje. Fokelien was zó ontzettend leuk, creatief, spankelend en origineel. Als dominante typetjes waren we aan elkaar gewaagd. Fokelien schudde de boel op, kon mij en anderen ontregelen. Maar altijd vol passie voor de kunst, met het doel een goed resultaat te bereiken. Ja, ze was natuurlijk heel uitgesproken en direct. Tegen haar leerlingen en tegen mij in het bijzonder.

Bijvoorbeeld als we samen begonnen aan de inrichting van een expositie, dan liepen de discussies hoog op. In die strijd werd het resultaat echter altijd 'beter, spannender en gekker' - en uiteindelijk waren we dan toch enorm blij met elkaar."

Pieter: "De laatste jaren woonde Fokelien aan de Kerklaan in Heemstede, en tijdens de Kunstlijn was de straat in feite één grote Fokelien-tentoonstelling. Achter elk raam – zowel van haarzelf als van de buren - was een werk van haar te zien. Haar signatuur bleef niet onopgemerkt. In 1991 openden we de academie, eerst nog in die villa in Bloemendaal. Later zijn we verhuisd naar het voormalige Triniteitslyceum aan de Zijlweg in Haarlem, en weer later dus het huidige pand aan de Kleine Houtweg. Het was één grote ontploffing van creativiteit. Uiteindelijk zijn we als vrienden uit elkaar gegaan, maar Fokelien is als docent toch nog altijd aan de academie verbonden gebleven. Haar beoordelingen van het werk van de student was kritisch en rechtstreeks, maar juist daaróm dragen veel studenten haar op handen. Fokelien was no-nonsense in haar benadering en sprak met de kleur van haar hart. Het overlijden van Fokelien betekent een groot gemis. We zullen haar in de herfst op speciale wijze herdenken."

Fook en Fokelien

Haarlemse Fook Hali is vernoemd naar Fokelien. "Fokelien is mijn tante, en ik ben heel blij dat ik haar in de loop der jaren goed heb leren kennen. Ik heb jarenlang lessen bij haar gevolgd en na afloop kletsten we altijd bij met anderhalf wijntje. De timing van haar overlijden is in mijn ogen te vroeg, maar voor haar misschien wel perfect. Fokelien wilde niet aftakelen. Dat was een schrikbeeld voor haar. Ze was daar de laatste jaren meer mee bezig. Ze wilde jong, fris en onafhankelijk zijn. Zelf bekijk ik het leven ook door het licht van de dood. Het besef dat we sterfelijk zijn geeft het leven waarde.
Haar familie kwam uit Workum, waar ze ook is geboren. Fokelien is dus een zus van mijn moeder, die inmiddels 89 jaar oud is - en bij wie Fokelien nog wekelijks op bezoek ging. Ze zat ook in allerlei clubjes: een leesclub, bridgeclub, museumclub, ze speelde ook nog golf en bezocht allerlei lezingen en concerten.
Fokelien was groots, ze was zó veel, vol energie. Maar toen ik naast haar bed zat vrijdag en haar hand vasthield vond ik haar er ineens heel klein en kwetsbaar uitzien.
Met muziek van Bach op de achtergrond heeft ze uiteindelijk het leven losgelaten. Ze is rustig gegaan. Hoe verdrietig ook, dat was mooi en vredig."

Paul Lips – redacteur Kunstlijn

Beeldend kunstenaar Max Koning (Santpoort, 1950) overleed vrijdag 31 januari jongstleden. Hoewel hij al enige tijd ziek was – en daardoor gebonden aan een rolstoel - verruilde Max toch nog plotseling het tijdelijke voor het eeuwige, na een harstilstand. Max Koning was betrokken bij Kunstlijn Haarlem vanaf het eerste uur.

"Bij het woord kunstenaar denken de meeste mensen toch nog steeds aan wijn, wijven en baretten." Een citaat van Max Koning in de Kunstlijn-bijlage (november 2005) van Haarlems Dagblad. Zeker in de eerste tijd van het bestaan van Kunstlijn Haarlem heerste er in het kunstenaarsklimaat een soort 'anarchie', bevestigt oud-directeur Joke Breemouer. "Kunstenaars waren in die tijd niet zo braaf, en de ateliers waren rommelig en niet al te schoon. Denk aan het huis van Kees Verwey, die bewust het stof liet dalen en waar niets mocht worden opgeruimd."

Recent nog wisselde Joke Breemouer met Max Koning van gedachten over een nieuwe expositie. Dat heeft er niet meer van mogen komen. Wel is daarmee meteen duidelijk dat Koning tot op het laatst bruiste van de ideeën. En niet enkel op het kunstzinnige vlak. Er bestaat een foto uit 1977 waarop hij te zien is met Peter van Lavière, als initiatiefnemers van de roemruchte Kerstsamenzang met als doel 'meer leven in de brouwerij te brengen' op het Nieuwe Kerksplein in de Vijfhoek, waar hij (getooid met grote bos krullen, snor en baard) in die periode woonde.

Zijn atelier ('keet') had Max Koning sinds jaar en dag aan de Korte Zijlweg in Overveen, achter het gebouw van parochie Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen. In die prachtige ruimte – vol schilderijen, schetsen en materialen - gaf hij ook les. Wie het genoegen had deze ruimte te mogen bezichtigen kon met eigen ogen waarnemen wat voor een goede tekenaar en schilder Max Koning was. Vierentwintig van zijn schetsen werden vastgelegd in het boekje 'Het Mooiste Plekje Op Aarde', dat hij samen met auteur Gerard Pedroli vervaardigde: poëtische overpeinzingen over de schoonheid en stilte van het Westelijk Tuinbouwgebied, op steenworp afstand van landgoed Elswout.

Tuinbouw, kassen, natuur. Koning had er veel mee. Zo ook met de kas van kwekerij Koelemij aan de Bloemendaalseweg (naast Loetje), waar hij exposeerde tijdens het Lentefestival Bloemendaal, een initiatief dat na één editie alweer jammerlijk sneuvelde wegens te krappe financiën. Een idee voor een viering van de lente met een heuse 'processie' (compleet met wijwater sprenkelende pastoor en sexy danseressen) is er nooit meer van gekomen. Toch liet Max Koning zich met grote regelmaat inspireren door de Bijbel.
Naast zijn beeldend kunstenaarschap was hij ook een uitstekend organist, verbonden aan de RK Antoniuskerk te Aerdenhout en de PKN-gemeente 'Het Trefpunt' in Bennebroek.

Voor de Kunstlijn-editie van 2020 werd Koning gevraagd om met Floor de Bruyn Kops als curatoren op te treden bij Sociëteit Vereeniging aan de Zijlweg te Haarlem. Dat mondde uit in een tentoonstelling getiteld 'De Jachtkamer' met als thema: 'Gelijk een hinde die naar waterbeken smacht zo smacht mijn ziel naar U, O God' (Psalm 42). Het was een multimedia-project voor professionele kunstenaars, musici en een slager - en deed stof opwaaien, herinnert oud-hoofdcurator Marion Reulen zich nog goed. "Vanwege het tentoongestelde dode hert." Dierenwelzijn-organisatie Animal Rights vond het tentoonstellen van een dood hert vooral smakeloos. Ook de Haarlemse afdeling van de Partij voor de Dieren was er niet blij mee. Voor Max Koning was het kunstwerk een beeldspraak voor de staat van de natuur. ,,Het hert smacht naar water, maar de mensheid staat het water aan de lippen. Het is alarmerend hoe wij met de natuur omgaan. Kijk naar de klimaatopwarming. De natuur is radeloos, wij zijn redeloos.’’

De uitvaart van Max Koning is donderdag 6 februari 2025 om 11.00 uur in de OLV Onbevlekt Ontvangen-kerk aan Korte Zijlweg 7 te Overveen. Aansluitend is er gelegenheid elkaar te ontmoeten in Het Wapen van Kennemerland, Ramplaan 125. 

(Paul Lips, team Kunstlijn)